Lørdag 26. juni 2010 kl. 10:00 Vevring

Sommarfesten i år som tidlegare fell på siste helga i juni. “Fjorden kallar…” er temaet, der vi har ulikme aktivitetar utover dagen både til lands og til vanns. Vi inviterar administrativ leiing i kommunen samt fylkespolitikarar, og alle andre som vil lytte til kva ungdommmen og bygdafolket i Vevring tenker om framtida.

Kvelden vert tradisjonen tru via nyting av naturens gastronomiske opplevingar, toppa med tonar frå lokale og nasjonale artistar. I år er det gitarfantomet Ole Staveteig m/vener som vitjar oss som hovedatraksjon med råe riff og “folkeleg gitarjam” i baggasjen. Sjå www.vevring.no og www.myspace.com/vevring for meir info.

Kom å ver med oss, og fortel oss kva vi kan gjere for å verte fleire……..

Eg drog til USA. Der lærte eg å mishandle kyr.

For åtte år sidan gjorde eg ei meir eller mindre vellukka dannelsesreise til ein melkefarm i USA. Denne reisa er det tydeleg at verken Lars Peder Brekk, det såkalla “distriktspartiet” Senterpartiet eller andre medlemmer av den rødgrøne regjeringa har teke. Dei held i tilfelle godt kjeft om det dei har sett.

Difor skal eg her fortelle dykk nokre historier om korleis melk blir produsert i USA. Forestill dykk vassen kumøkk, diare som sprutar over alt, at alle kyrne har fått halen fjerna med gummistrikk-metoden (kutt blodtilførsel, halen fell av etter nokre veker der den har hengt og rotna) og at dei fleste har store problem med å bevege seg normalt. Dei krummar ryggen medan dei vaggar sakte bortover på ømme bein. Bak dei går ein mann med stokk og ropar. På alle kantar er det maskinlydar og trucks. Temperaturane er over førti grader, det er så varmt at kyrne ikkje maktar ete nok i forhold til kor mykje dei melkar. På enkelte dagar har åtti prosent av kyrne utslag på ketosetest, dei lir av energiunderskot.

Alle slike kyr vert fanga, bundne fast og får ein liter Dextrose, eller sukkervatn, rett i blodet. Mange er så oppstukne på halsen etter sprøyter at der knapt er stadar att å stikke. Sjå føre deg meg som baskar med dei store kyrne, bind dei fast med tau så hovudet står i skrustikke mot jernbåsane, stikk dei i halsen og får skryt for min brutalitet. Eg er ganske sterk, eg har inga frykt for store dyr og vil gjerne imponere mine læremeistrar her ved American Farm of the Year, ein av verdas fremste forskningsfarmar innan melkeproduksjon. Du får unnskylde meg med at eg dette er nokre få år sidan.

Farmen, som har 2 500 melkekyr, er tilknytt eit universitet som utdannar veterinærar. Dei har ansvar for å lære opp morgondagens landbruksforvaltarar.

Tre gongar kvar dag vaggar dei 2 500 kyrne på rekke og rad fram til melkegrava der dei vert melka. Når kyrne nærmar seg melkegrava, går eit straumførande grind ned bak dei. Kvar gong ein ny pulje skal inn i grava, høyrer ein lyden tut-tut, alle kyrne trykker seg saman medan gjerdet bevegar seg framover og gir dei elektriske støt i halen. I melkegrava står illegale meksikanske immigrantar som arbeider sekstentimarsskift og bur i campingvogn i dritten utanfor fjøsdøra. Dei har familie i Mexico som dei aldri får besøkt fordi dei ikkje har papir til å krysse grensa.

Ei av kyrne begynner brått å springe ukontrollert framover, den krasjar inn i veggen og dett i bakken. Hjartestans. Det same hender neste dag, og neste.

Kvar tiande dag sprøyter ein kyrne med melkehormon. Dette er mi oppgåve. Eg stikk tusenvis av kyr på bogen, ved halen, på halsen. Kyrne her kan melke fleire år i strekk. Dette er ikkje normalt. Dei må inseminiserast rundt ti gonger før dei blir drektige. Årsaka til den elendige fruktbarheita er høgt stress og eit enormt produksjonspress.

Alle kviger får ein stram strikk rundt halerota når dei flyttar inn i fjøsen som toåringar. Strikken skal hindre blodtilførsel. Få veker seinare ramlar halen av. Ei ku utan hale held seg nemlig reinare enn ei ku med hale. Berre kyr med stambok får behalde halen, og det er berre desse kyrne som kan dra på utstilling. Då blir dei kamba og børsta først, men det er knapt nokre av denne farmens tusenvis av kyr som nokon sinne ser ein børste. Ei heller ei blomstereng. Produksjonen per ku er her omtrent det doble av i Norge. Antal celler i melka så høgt at den her i Norge ville ha blitt nedklassa eller ein hadde fått forbod mot å levere den til meieriet.

Fleire av kyrne har kroniske infeksjonssjudomar. Johne’s disease, eller paratuberkulose, sprer seg frå mor til kalv. Når kyrne er nokre få år gamle, slår den ut. Dyra visnar gradvis vekk og dør. Dei går som skuggar i fjøsen. Ein tyner dei til det siste.

Fleire kyr ligg strekk ut på betongen og greier ikkje reise seg. Folk gir dei drabelige spark når dei går forbi. Ein dag køyrer dei ho ut med gaffeltrøkk og dumpar ho inn i ein lastebil. Ho rullar kast i kast innover i bilen. Så forsvinn ho til Mac Donalds.

Fleire kyr vert haldne i live som levande skjellett. Beingrinder med tynt skinn på, håra avskalla i store områder, ligg i sjukebingen. Beina er bundne saman med tau. Dei greier ikkje ete, ikkje drikke.

Hadde denne farmen vore i Norge, hadde den vore politianmeldt og stengt, men her i Wisconsin er den ein suksess. Den er kåra til Farm of the Year i USA, og farmarane er i topp ti sjiktet i USA. Eigarane har kjøpt seg inn i store russiske farmar og driv melkeproduksjon i Midt-Austen. Dei skal ut i verda med produksjonsmetodane sine. Dei flyg Holstein-kyr til Russland, til India, til Afrika.

Fleire år seinare drog eg til Andhra Pradesh, India for å gjere eit feltarbeid i veterinærmedisin. I Andhra tek tusenvis av bønder sjølvmord kvart år på grunn av dei vanskelege forhalda i landbruket. Hit flyg amerikanarane Holstein-kyr. Dei indiske bøndene tek opp lån, kjøper kyrne, men Holstein-kyrne tåler ikkje varmen, dei svelt, blir ikkje drektige og kan ikkje nyttast som trekkdyr. Att står bonden med eit slakt han ikkje ein gong kan ete.

I USA er mine amerikanske venner i ferd med å bli multinasjonale. Eg er ikkje naiv. Dette toget kan vi neppe stoppe, men vi kan, ved å oppretthalde eigen matproduksjon, unngå å måtte importere mat produsert under slike forhold. Men det krev politisk vilje og vågemot, samt eit langt høgare kunnskapsnivå enn vår rødgrøne regjering ser ut til å inneha. Historier som denne, vert heldne hemmelige. Sjå sjølv reklamen for amerikanske melkekyr her : USreg Holsteins for maximum profit.

Virkeligheten der ute er langt verre enn vi er i stand til å forestille oss, her vi sit skjerma bak rosemalte fjøsdører og gradvis undergrev eigen matproduksjon, no sist demonstrert i dei miserable landbruksforhandlingane. The American way kan også bli realiteten i Norge om vi ikkje snart får landbrukspolitikarar med ballar. Mat kostar.

Anne Viken er utdanna veterinær frå Norges Veterinærhøgskole.Artikkelen er publisert i Klassekampen og Firda, og kjem på trykk i fleire aviser framover. Den kan kjøpes for republisering.

Noko er i ferd med å skje rundt om i Kommune-Norge, skriv politisk redaktør i Nationen, Pernille Huseby, i avisa laurdag 22.mair 2010. Ho viser til ei undersøking som er utført av Kommunal Rapport blant 1500 norske lokalpolitikarar. 8 av 10 meiner at fleire kommunar bør slå seg saman.

Kommunane står framfor stor utfordringar. Huseby peikar på viktige kommunale oppgåver som helse, barnevern og skule. Vil dei minste kommunane ha nok ressursar og nok kompetanse til å møte utfordringane som ligg i framtida på desse områda? Samhandlingsreforma vil gje kommunane større ansvar på helseområdet. Behovet for barnevernstenester er aukande. Mange kommunar har måtte få hjelp frå staten for å greie lovpålagde oppgåver innan barnevernet. Når det gjeld skule peikar Huseby på at små kommunar scorar svakare på resultatmålingar enn større kommunar. Utfordringane står altså i kø. Har dei minste kommunane musklar nok til å møte desse utfordringane? Greier vi å rekruttere dei beste fagfolka til dei minste kommunane? Blir fagmiljøa for små og sårbare i små kommunar? Eg trur dette er reelle problemstillingar.

Mange kommunar løyser i dag utfordringane med interkommunale samarbeid. Men kva er eigentleg att av kommunen, om ein inngår interkommunale samarbeid på stadig fleire av dei viktigaste områda?

Gjemnes kommune i Møre og Romsdal vågar å tenkje nytt. Ordførar Odd Steinar Bjerkeset la nyleg fram ein plan for kommunen om samanslåing. 13 av 17 kommunestyrerepresentantar sa ja til samanslåingsforslaget. Ordføraren meiner at ein kommune med 2600 innbyggjarar blir alt for smått. Han meiner at ein kommune med 30 000 innbyggjarar er meir høveleg.

Eg meiner det er tid for å stille seg spørsmålet om Naustdal kommune er best tjent med å halde fram som eigen kommune, eller om det er tid for å vurdere å slå oss saman med andre kommunar. Det er eit faktum at den økonomiske situasjonen i Naustdal er vanskeleg. Kommunen har høg gjeld. Når revidert nasjonalbudsjett vart lagt fram nyleg viser det seg at Naustdal igjen kjem dårlegare ut. Det er ikkje mykje hjelp å få frå sentrale myndigheiter.

Som kommunepolitikar uroar det meg at vi ikkje greier å gje folk i kommunen den kvaliteten på tenestene som ein bør kunne forvente. Svært mykje er bra i Naustdal. Men eg meiner me må vidare framover! Eg meiner me må ha klare ambisjonar om endå betre tenester til innbyggjarane i Naustdal. Eg trur at ein betydeleg større kommune vil vere i stand til å yte betre tenester til innbyggjarane sine enn ein liten kommune greier.

Kva meiner du?

Du kan lese Huseby sin kommentar i Nationen her: “Noen ganger er det størrelsen det kommer an på.”

På KS sine nettsider kan du lese litt meir om kommunestrukturen i Norge: "Kommunestruktur.

Det er lite triveleg å lese at Johs B Thue seier at Clara Øberg og Harry Mowatt bør vurdere plassane sine i styret for Helse Førde. Det er dei to mest insiktsfulle helsepolitikarane vi i dag har i Sogn og Fjordane Ap. Etter at fylka ikkje lenger har det økonomiske ansvaret for sjukehusa, ser det ut til at verken fylkestinget eller fylkespartia er i stand til å gje realistiske råd for helsevesenet. Fylkespartia kan heller ikkje binde det enkelte kommuneparti, eller kommunestyre, til eit bestemt standpunkt i høyringa. Det er lett å raljere med dei som er valde til å ta ansvar for heile fylket sin sjukehuspolitikk, men det sysnest å vere få som går særleg inn i den vaskelege debatten. Utvilklinga av medisin og sjukehusbehandling er slik at få vil gjere seg nytte av små sjukehus utan god kompetanse. Det må vere plass for eit godt tenestetilbod på Eid og i Lærdal. Eg kjenner med trygg på at Clara Øberg og dei andre i styret vil bruke tid på å forme ut ein eit sjukehustilbod som vi innbyggarar kan vere tente med. Styremedlemmane har vist godt folkevit i desse stormfulle tider. Øystein Helle

Firda har tydelegvis ikkje endra syn på EU slik som fleire og fleire i Norge har gjort. Dei vurderingane som står først i leiaren, er greie nok, men på slutten kjem det som truleg skal vere “rosina i pølsa”. Leiaren hevdar at ein annan viktig grunn til den kraftige nei-oppslutnaden, er det totale fråværet av EU-debatt her i landet. Standpunkta til dei politiske partia i regjeringa, hindrar ikkje ein EU-debatt. Folk (grasrota) både ønskjer og har kompetanse til å argumentere mot Regjeringa om dei er usamde i politikken. Folk flest ser no at det er best for oss å halde oss utanfor EU. Dette er ikkje manglande omsorg og solidaritet med andre nasjonar, men verda er større enn EU.

Aud Lunde, Gaular

Det var med vantru eg las teksten : “Gunnar sluttar som nettredaktør for Vevring si heimeside ". Dette vil eg sterkt beklage,for meg har denne sida betydd svært mykje, har nesten dagleg vore innom for og sjå etter nyhende frå Vevring. Dei fleste har fått med seg, ja, nokre meir en andre, at det er eit "fjell til besvær i Vevring”.Og eg synast at redaktøren har presentert stoff frå denne saka på ein OBJEKTIV OG NØYTRAL måte. Så eg håper verkeleg ikkje det er bakenforliggjande årsaker for at redaktøren sluttar.Eg vil med dette overrekkje deg ein 7-8 roser,ei for kvart år du sat som redaktør. Hilsen Inge Engebø.